TOPIK II · 3-DARAJA
-거든요
-거든요 gapni yakunlab, suhbatdosh hali bilmaydi deb hisoblangan sabab yoki holatni bildiradi; o‘zbekchadagi «…-da», «gap shundaki…» ga o‘xshaydi.
이유·원인SababHan: -거든요 -아서 kabi bog‘lovchi emas; u gapni tugatadi, shuning uchun sabab izohlanayotgan gapdan keyin keladi.
Misollar
제가 어제 명동에 갔거든요. 그런데 거기서 고등학교 친구를 만났어요.Kecha Myondongga borgan edim. U yerda maktabdagi do‘stimni uchratib qoldim.
오늘은 일찍 가야 해요. 내일 시험이 있거든요.Bugun erta ketishim kerak. Ertaga imtihonim bor-da.
A: 왜 커피를 안 마셔요? B: 커피를 마시면 밤에 잠을 못 자거든요.A: Nega qahva ichmaysiz? B: Qahva ichsam, kechasi uxlay olmayman-da.
A: 한국어를 정말 잘하시네요. B: 한국에서 5년 동안 살았거든요.A: Koreys tilida juda yaxshi gapirar ekansiz! B: Koreyada besh yil yashaganman-da.
Adashtirmang
-거든요vs-잖아요-잖아요 suhbatdosh allaqachon biladigan sababni eslatadi; -거든요 esa unga yangi sababni aytadi. 비가 오잖아요 («yomg‘ir yog‘yapti-ku, ko‘rib turibsiz») — 비가 오거든요 («gap shundaki, yomg‘ir yog‘yapti»).-거든요vs-아서/어서, -(으)니까Bular sabab va natijani bitta gapda bog‘laydi; -거든요 esa gapni yakunlab, sababni keyin qo‘shadi. 시험이 있어서 일찍 가요 — 일찍 가요. 시험이 있거든요.
-거든요vs-기 때문이에요-기 때문이에요 sababni neytral aytadi va rasmiy yoki yozma nutqqa mos; -거든요 so‘zlashuvga xos va shaxsiyroq. 길이 막혔기 때문입니다 (hisobot) — 길이 막혔거든요 (suhbat).
Qanday yasaladi
V/A+거든요 (past: V/A + 았/었거든요), N+(이)거든요
바쁘다 → 바쁘거든요, 살다 → 살았거든요, 학생 → 학생이거든요
- Bu gap oxiridagi qo‘shimcha: sabab odatda asosiy gapdan keyin alohida gap yoki javob sifatida keladi. U -아서/어서 kabi ikki qismni bog‘lay olmaydi.
- So‘roq, buyruq va taklif gaplarida ishlatilmaydi; faqat izoh berish uchun.
- Og‘zaki nutqqa xos. Yozuvda va rasmiy nutqda -기 때문입니다 ishlatiladi. Kattalar bilan gaplashganda bahona kabi eshitilishi mumkin, shuning uchun yumshoq ohangda ayting.
- Hikoyani davom ettirishdan oldin vaziyatni tushuntirish uchun ham ishlatiladi (제가 어제 명동에 갔거든요. 그런데…), tinglovchini davomini eshitishga undaydi.
Klassik xato
Noto‘g‘ri: 어제 늦게 잤거든요 피곤해요.
To‘g‘ri: 피곤해요. 어제 늦게 잤거든요.
-거든요 -아서 kabi bog‘lovchi emas; u gapni tugatadi, shuning uchun sabab izohlanayotgan gapdan keyin keladi.
-거든요 qolipini haqiqiy TOPIK savollarida mashq qiling
Hannim imtihon sanangizgacha har kunni rejalaydi: shu qolip bo‘yicha savollar, takrorlash, to‘liq sinov imtihonlari va yozishni baholash. 7 kun bepul, karta kerak emas.
7 kun bepul boshlash3-daraja grammatikasidan yana
Barcha TOPIK grammatikasi- -(으)ㄴ 결과Tugallangan harakat yoki jarayon natijasini bildiradi: «A natijasida B». Rasmiy uslub; hisobot, yangilik va inshoda ko‘p uchraydi.
- -(으)ㄹ 테니까-(으)ㄹ 테니까 so‘zlovchining niyatini («men qilaman…») yoki kuchli taxminini («ehtimol, … bo‘ladi») tinglovchiga qaratilgan iltimos yoki taklifning sababi sifatida bildiradi.
- -(으)ㄴ/는 탓에-(으)ㄴ/는 탓에 yomon natijaning sababini bildiradi va aybni aynan shu sababga yuklaydi.
- -(으)ㄴ/는 덕분에-(으)ㄴ/는 덕분에 yaxshi natija biror kishi, harakat yoki vaziyat sharofati bilan yuzaga kelganini bildiradi.
- -(느)ㄴ다고 (이유·의도)Harakatning sababi yoki niyatini egasining o‘zi aytgan yoki o‘ylagan tarzda bildiradi: «…deb, …bahonasida, …niyatida». Ko‘pincha bahona yoki kinoya ohangi bor.
- -다 보니(까)-다 보니(까) «A ni qilaverib, B ekanini angladim / B bo‘lib qoldi» degan maʼnoni beradi.
- -기 때문에-기 때문에 sababni aniq va qatʼiy bildiradi («chunki», «…gani uchun») va asosan iltimos yoki taklifda emas, tushuntirishda ishlatiladi.
- -는 바람에To‘satdan yuz bergan kutilmagan voqeani yomon yoki istalmagan natijaning sababi sifatida ko‘rsatadi.
- -아/어 가지고-아/어 가지고 — og‘zaki «shuning uchun / A ni qilib»: sabab yoki natijasi B da ishlatiladigan A harakati.
